رفتن به محتوای اصلی
فیزیک ۲ درس‌نامهٔ آزاد

واژه‌نامه

هر واژه یک بار و دقیق تعریف شده است. این فهرست برای مرور سریع هنگام حل مسئله ساخته شده — نه برای خواندن از ابتدا تا انتها.

ب

بار الکتریکی

بار الکتریکی ویژگی ذاتی ذره‌هایی مثل الکترون (منفی) و پروتون (مثبت) است. جسم خنثی به تعداد برابر از هر دو دارد و با گرفتن یا دادن الکترون، بار مثبت یا منفی پیدا می‌کند.

پ

پتانسیل الکتریکی

پتانسیل الکتریکی مثل ارتفاع در دنیای الکتریکی است: بار مثبت به سمت پتانسیل کمتر رانده می‌شود. برخلاف میدان که بردار است، پتانسیل فقط یک عدد است و جمعش ساده است.

ث

ثابت زمانی

ثابت زمانی می‌گوید مدار RC چقدر تند است: بعد از یک تاو، ۶۳٪ شارژ کامل شده و بعد از پنج تاو کار عملاً تمام است.

ج

جریان الکتریکی

جریان یعنی بارِ به‌راه‌افتاده. در فلزها الکترون‌ها خلاف جهت قراردادی حرکت می‌کنند، ولی در تحلیل مدار همیشه با جهت بار مثبت کار می‌کنیم.

خ

خازن

خازن انبار بار مدار است. در اتصال موازی ولتاژها برابر و ظرفیت‌ها جمع می‌شوند؛ در اتصال سری بارها برابر و معکوس ظرفیت‌ها جمع می‌شود.

د

دوقطبی الکتریکی

دوقطبی الکتریکی از دو بار مخالف نزدیک هم ساخته می‌شود. میدانش در فاصلهٔ دور با عکس مکعب فاصله افت می‌کند، خیلی زودتر از میدان یک بار تنها.

ش

شار الکتریکی

شار الکتریکی با انتگرال مؤلفهٔ عمود میدان روی سطح حساب می‌شود. برای سطح بسته، خروجی مثبت و ورودی منفی شمرده می‌شود و جمعشان در قانون گاوس به بار محصور وصل است.

ق

قاعدهٔ دست راست

قاعدهٔ دست راست جهت نیروی مغناطیسی را می‌دهد: انگشت‌ها در جهت سرعت، کف دست به سمت میدان، شست جهت نیروی بار مثبت. برای بار منفی خلاف شست.

قانون آمپر

قانون آمپر برادر مغناطیسی قانون گاوس است. زیباترین کاربردش میدان یکنواخت داخل سلونوئید است.

قانون اهم

قانون اهم سه‌تایی ولتاژ، جریان و مقاومت را به هم وصل می‌کند. مقاومت سیم از جنس و ابعادش (فرمول) می‌آید و با دما عوض می‌شود.

قانون کولن

قانون کولن اندازهٔ نیروی الکتریکی بین دو بار نقطه‌ای را می‌دهد: فرمول کامل. جهت نیرو در راستای خط واصل دو بار است؛ هم‌علامت‌ها دفع و غیرهم‌علامت‌ها جذب می‌شوند.

قانون گاوس

قانون گاوس (فرمول) شار را به بار داخل سطح وصل می‌کند. در تقارن کروی، استوانه‌ای و صفحه‌ای، میدان را بدون انتگرال سخت می‌دهد؛ بدون تقارن، فقط یک حقیقت درست ولی کم‌استفاده است.

م

میدان الکتریکی

میدان الکتریکی خاصیت برداری فضاست که با تعریف بار آزمایشی سنجیده می‌شود و واحدش نیوتن بر کولن است. جهت آن، جهت نیروی وارد بر بار مثبت است.

میدان مغناطیسی

میدان مغناطیسی فقط بارِ در حال حرکت را می‌فهمد. جهتش با قاعدهٔ دست راست پیدا می‌شود و چشمه‌اش جریان‌های الکتریکی‌اند.